حقوق و وکالت

در مقاله قبلی درباره حقوق زنان در قوانین ایران و سایر کشورها صحبت کردیم در این مقاله قصد داریم درباره طلاق توافقی: شرایط، مراحل و نکات حقوقی مهم صحبت کنیم

در دنیای پرچالش امروز، وقتی زندگی مشترک دیگر پاسخ‌گوی نیازها و آرامش روانی زن و شوهر نیست، گاهی تنها راه منطقی برای ادامه زندگی، پایان آن با تفاهم است. اینجاست که طلاق توافقی به‌عنوان راهکاری کم‌هزینه، سریع و بدون تنش وارد عمل می‌شود.

طلاق توافقی چیست و چه مراحلی دارد؟

طلاق توافقی نوعی از طلاق است که در آن زن و شوهر به‌صورت مشترک و بدون دعوا تصمیم می‌گیرند به زندگی مشترک پایان دهند. این نوع طلاق، برخلاف طلاق‌های یک‌طرفه، کم‌هزینه‌تر، سریع‌تر و کم‌تنش‌تر است و در سال‌های اخیر بسیار رایج شده است.

برای انجام طلاق توافقی، زوجین باید بر سر مواردی چون مهریه، نفقه، حضانت فرزندان، نحوه ملاقات با فرزند و جهیزیه به توافق کامل برسند. بدون این توافق، دادگاه به درخواست آن‌ها ترتیب اثر نمی‌دهد.

در حال حاضر، اولین مرحله ثبت‌نام در سامانه تصمیم برای دریافت نوبت مشاوره اجباری است. پس از چند جلسه مشاوره، در صورت اصرار طرفین به طلاق، گواهی عدم انصراف صادر می‌شود. سپس می‌توان با ارائه این گواهی به همراه توافق‌نامه کتبی به دادگاه خانواده مراجعه کرد. اگر دادگاه توافق زوجین را منطقی بداند، حکم طلاق صادر و به دفتر طلاق ارجاع داده می‌شود.

مشورت با وکیل خانواده می‌تواند باعث تسریع روند و کاهش مشکلات حقوقی احتمالی در این مسیر شود.

چه مسائلی باید توافق شود؟

برای اینکه دادگاه با طلاق موافقت کند، زوجین باید از قبل درباره موضوعات زیر به توافق کامل رسیده باشند:

１. مهریه: بخشش، پرداخت یا تقسیط؟

زن می‌تواند مهریه‌اش را به‌طور کامل مطالبه کند یا بخشی از آن را ببخشد. در برخی موارد نیز پرداخت مهریه به‌صورت اقساطی توافق می‌شود. در هر صورت، توافق باید به‌صورت کتبی و مشخص تنظیم شود تا محل اختلاف نباشد.

２. حضانت فرزندان و حق ملاقات

بر اساس قانون، حضانت تا سن مشخصی با یکی از والدین است (تا ۷ سال با مادر). اما در طلاق توافقی، پدر و مادر می‌توانند تصمیمی متفاوت و بر پایه صلاح کودک بگیرند. حتی روز و ساعت ملاقات با فرزند نیز باید شفاف تعیین شود.

３. نفقه و اجرت‌المثل

اگر زوجه درخواست نفقه یا اجرت‌المثل دارد، باید میزان آن مشخص شود. در غیر این صورت، می‌تواند صراحتاً اعلام کند که در این زمینه ادعایی ندارد و این موضوع را از دادگاه نمی‌خواهد پیگیری کند.

４. جهیزیه

اگر جهیزیه هنوز در خانه مرد است و زن قصد پس‌گرفتن آن را دارد، باید با توافق موضوع حل شود یا دادخواست استرداد جهیزیه از طریق دادگاه داده شود. داشتن سیاهه امضا شده و شهود می‌تواند روند استرداد را سریع‌تر کند.

مراحل طلاق توافقی چگونه است؟

مرحله اول: مشاوره اجباری

بر اساس قانون، زوجین باید ابتدا در سامانه تصمیم (tasmim.mcls.gov.ir) ثبت‌نام کنند. این سامانه آن‌ها را برای دریافت مشاوره خانواده به مراکز معین ارجاع می‌دهد. اگر پس از چند جلسه همچنان قصد طلاق وجود داشت، گواهی «عدم انصراف از طلاق» صادر می‌شود.

مرحله دوم: ثبت دادخواست در سامانه ثنا

بعد از مشاوره، زوجین باید از طریق سامانه ثنا درخواست طلاق توافقی را ثبت کنند. این کار را می‌توانند شخصاً یا از طریق وکیل انجام دهند.

مرحله سوم: حضور در دادگاه یا حضور وکیل

در صورت داشتن وکیل، هیچ‌یک از طرفین نیازی به حضور در دادگاه ندارند. وکلا تمامی روند را پیگیری کرده و پس از بررسی دادگاه، گواهی عدم امکان سازش صادر می‌شود. این گواهی تا سه ماه اعتبار دارد و باید در این مدت به دفتر ثبت طلاق مراجعه کرد.

مرحله چهارم: ثبت طلاق در دفتر رسمی

با در دست داشتن گواهی دادگاه و مدارک شناسایی، زن و شوهر یا وکلای آن‌ها به یکی از دفاتر طلاق رسمی مراجعه کرده و طلاق را ثبت می‌کنند. در این مرحله، اگر زن باکره باشد، نیاز به گواهی پزشکی قانونی است. در غیر این صورت، باید برگه مربوط به وضعیت بکارت یا گواهی اجرای صیغه طلاق با رضایت طرفین ارائه شود.

طلاق توافقی برای ایرانیان مقیم خارج از کشور

ایرانی‌هایی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، نمی‌توانند صرفاً با مراجعه به محاکم کشور محل اقامت خود طلاق را به ثبت برسانند. برای قانونی بودن طلاق از نظر قوانین ایران، باید وکالت‌نامه رسمی به فردی در ایران بدهند تا روند طلاق در کشور دنبال شود. این کار از طریق سامانه میخک انجام می‌شود. در غیر این صورت، طلاق آن‌ها در ایران به رسمیت شناخته نمی‌شود.

دادگاه صالح برای رسیدگی به طلاق توافقی

اصولاً دادگاه محل زندگی مشترک یا محل اقامت زوجه صالح به رسیدگی است. البته اگر وکالت‌نامه رسمی وجود داشته باشد، وکیل می‌تواند از هر نقطه کشور اقدام کند.

مهلت ثبت طلاق بعد از رأی دادگاه

پس از صدور گواهی عدم امکان سازش، زن و مرد تنها ۳ ماه فرصت دارند تا آن را در دفتر رسمی ثبت طلاق اجرا کنند. اگر در این مدت اقدامی نشود، گواهی باطل می‌شود و برای طلاق باید از ابتدا مراحل را طی کرد.

جمع‌بندی

طلاق توافقی، اگرچه پایانی بر زندگی مشترک است، اما می‌تواند شروعی آرام برای زندگی جدید باشد؛ به‌شرطی که با درایت، احترام متقابل و مشورت با یک وکیل متخصص انجام شود.